W minioną sobotę do Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej w Kamieniu Pomorskim trafił fragment granitowego żarna odkrytego na polu w okolicach Mechowa (Gmina Świerzno).

Od neolitu do wczesnego średniowiecza tego typu żarna służyły do rozcierania zboża na mąkę. Były to odpowiedniej wielkości kamienie od spodu ze spłaszczoną powierzchnią, górną z wydrążoną niecką. Do niej wrzucano ziarno i rozcierano zboże za pomocą tzw. rozcieracza, najczęściej owalnego kształtu. Niestety podczas rozcierania wiele drobin granitu mieszała się z mąką. Jedząc chleb z takiej mąki bardzo szybko przecierano sobie szkliwo zębowe. Doprowadzało to do infekcji co często kończyło się śmiercią.

Granitowe żarno w MHZK
Transport granitowego żarna do MHZK.

Przykładem są liczne cmentarzyska odkrywane podczas badań archeologicznych, gdzie u dorosłych osobników widoczny jest całkowity brak uzębienia i duży zanik kości szczęki i żuchwy, powstały w wyniku infekcji. Natomiast u młodych osobników widoczne jest duże przetarcie korony zębowej. Nie był to oczywiście jedyny powód umieralności ludzi na przestrzeni wieków. Umierali w wyniku wielu chorób, spowodowanych np. niedożywieniem, licznych epidemii, wojen. Wśród kobiet była duża umieralność w wyniku powikłań po porodzie. Dotyczyło to wszystkich grup społecznych, bez względu na to czy ktoś urodził się królem, czy zwykłym chłopem.

W Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej obecnie znajdują się trzy tego typu zabytki. Pozostałe dwa obecnie umieszczone są w kapitularzu kamieńskiej katedry. Pierwsze żarno pochodzi jeszcze ze zlikwidowanego w latach 90-tych Muzeum Regionalnego, którego siedziba znajdowała się w kościele św. Mikołaja. Po likwidacji Muzeum przez wiele lat żarno służyło jako kwietnik zdobiący wejście do kościoła. Drugie żarno zostało kilka lat temu odkryte w okolicach Jarszewa. Dwa żarna znajdują się jeszcze w wirydażu katedry, prawdopodobnie trafiły tam jeszcze w okresie międzywojennym i należą one do zbiorów diecezjalnych.

Granitowe żarno w MHZK
Tego typu żarna służyły do rozcierania zboża na mąkę. Były to odpowiedniej wielkości kamienie od spodu ze spłaszczoną powierzchnią, górną z wydrążoną niecką.

Źródło: Muzeum Historii Ziemi Kamieńskiej